प्रवासका संघसंस्थाः कति उचित, कति अनुचित 

अर्जुन काफ्ले-

देश छोडेर प्रवासी भएपछि जुनसुकै देश पुगे पनि आफ्ना देशका मान्छे भेटे आफ्नै घरका दाजुभाइ भेटेजस्तो भान हुन्छ । त्यसमाथी रोजगारीका लागि विदेशीएका नेपालीलाई त आफुसँग भेटघाट भएका सवै नेपाली आफ्नै घरका आफन्त वा दाजुभाइ जस्तै लाग्ने गर्छन् । प्रवास पुगेको जो कोहि पनि अप्ठारो अवस्थामा आफन्तकै खोजी गर्छ ।

परदेशमा आफन्त भनेका तिनै साथीभाई हुन्छन । तिनै साथीभाईको मद्धतले धेरै नेपालीले प्रवासमा आफ्नो दोस्रो जीवन प्राप्त पनि गरेका छन् । कोहि तिनै साथीका कारण जीवनमरणको दोसाँधमा पनि पुगेका छन् । यो पटक चर्चा गर्न खोजिएको कुरा चै साथीभाई भन्दा पनि प्रवासी संगठनहरुको हो । आजको यो आलेखबाट म प्रवासमा संघसंस्था तथा संगठनको आवश्यकता कति छ भन्ने वहस पनि उठाउन खोज्दैछु । यो आलेखमा मैले मलेसिया र खाडीमा गठन भएका संघसंस्थाका वारेमा लेख्ने प्रयास गरेको छु ।

धेरै नेपालीहरुको रोजिरोटीको माध्यम वनेको प्रवासमा त्यती नै संख्यामा संघसंस्था र संगठन निर्माण भएका छन् । नेपालमा कुनै वेला क्लव गठन गरे जसरी नै प्रवासमा पनि संगठनहरु खोलिएका छन् । केहि संघसंस्था त केवल नामका लागि र देखाउनका लागि पनि गठन भएका छन भने केहिले गतिलै काम गरेका छन् ।

मलेसिया, कतार र युएईमा अरु देशमा भन्दा धेरै नेपाली संघसंस्थाहरु गठन मात्र भएका छैन ति संघसंस्थाहरुले विभिन्न कार्यक्रम पनि गर्दै आएका छन् । साउदी अरव लगायत देशमा भएको कडा कानूनका वावजुद पनि नेपालीले नेपालीलाई संगठित गरेका छन् । अव प्रश्न उठ्न सक्ला यस्तो जोखिम मोलिमोलि किन संघसस्था वनाउने त ? के स्वार्थ वेगर पनि संघसस्था वनेका छन् त ? प्रवासमा गठन भएका संघसंस्था पनि वर्गीकरण मै छन भन्दा हुन्छ । कुनै संघसंस्था नेपालका राजनीतिक दलका आधारमा खडा भएका छन् भने केहि धार्मीक र जातिय आधारमा गठन भएका छन् । केहि चैं पेसागत रुपमा पनि संगठित भएका छन् ।

नेपाल आदिवासी जनजाती महासंघले विश्वका विभिन्न देशमा आफ्नो शाखा गठन गरेको छ । त्यस्तै मगर संघ, तामाङ्ग घेदुङ्ग, किरात यायोख्खा, किरात याक्थुम चुम्लुङ्ग लगायतले पनि आफुहरु प्रवासमा छौ है भनेर उपस्थीती देखाएका छन् । नेकपाका संगठनमा आवद्ध हुनेको संख्या पनि प्रवासमा धेरै छ । नेपाली काँग्रेस, राप्रपा मात्रै होइन क्षेत्रीय रुपमा उदाएका लिम्वुवानको संगठनात्मक उपस्थीती पनि मलेसिया र खाडीमा भेटिन्छ । त्यो वाहेक जिल्ला, विगतको अञ्चल वा कुनै नगरका युवाहरु कै संगठन पनि दरिलो रुपमा प्रवासमा देखिन्छन् । ति संघसंस्थामा आवद्ध भएकाहरुले आफ्ना क्षेत्रबाट प्रवासमा पुगेकाहरुलाई सरसहयोग गर्नू सकारात्मक भएपनि वेलावेला ति संघसंस्थामा आवद्धहरु विवादमा मुछिदै आउनुले समस्या पनि पर्ने गरेको छ ।

मलेसियाको एउटा उदाहरण हेरौं । केहि महिना अघि मात्रै नेपाल आदिवासी जनजाती महासंघका अध्यक्षलाई नै ठगी गरेको आरोप लाग्यो । मलेसियामा नै भएका विभिन्न संघसंस्थाका प्रतिनिधिहरुले उनलाई कारवाहि गर्नुपर्ने माग गर्दै मलेसियास्थीत नेपाली दुतावासमा ज्ञापन पत्र नै  वुझाए । उनलाई पदच्युद गरि अर्कै व्यक्तिलाई जिम्मेवारी दिनु प¥यो ।

मलेसियाकै कुरा गर्दा गैर आवसिय नेपाली संघका अध्यक्ष लगायतले नेपालीलाई ठगी गरेको आरोप लाग्यो । सो वारेमा मलेसिया र नेपालका विभिन्न सञ्चारमाध्यमले प्राथमिकताका साथ समाचार प्रकाशित गरे । आरोपितले त्यसको सफाइ दिन पत्रकार सम्मेलन नै गर्नु प¥यो । त्यो ठगी थियो कि थिएन, प्रष्ट हुन सकेन । तथापी केहि पिडितहरु अझै पनि उनीहरुले ठगी गरेको दावी गरिरहेका छन् ।

कतारमा पनि एक सामाजिक अभियन्ताले वदमासी गरेको आरोपमा केहि समय कतारको जेलको हावा खानु पर्यो । यसैगरी युएईमा पनि विभिन्न सामाजिक संघसंस्थामा बस्नेहरुले नै नेपालीलाई ठगी गरेको खवर बेला बेला सार्वजनिक भइरहन्छ ।

यी उदाहरण मात्र हुन । हुन त ठगी गर्नेको नियत एक र संघसंस्थाको काम अर्काे भएपनि तिनै संघसंस्थाको आडमा नेपालीले नेपालीलाई ठगी गरेको उदाहरण प्रशस्त भेटिन्छन । कति घटना वाहिर आउँछन कति त गुमनाम नै हुने गरेका छन् । नेपालमा विपत्ति आएको वेला प्रवासका धेरै संघसंस्थाले प्रवासमा नै रकम संकलन गरे । सवै रकम नेपाल आउन पाएन होला । कतिले तिनै संकलन गरेको पैसाले आफ्नो व्याक्तिगत स्वार्थ पुर्ति गरेका पनि देखिए । त्यो वाहेक संघसंस्था निर्माण गर्ने नेपाली श्रमिकलाई संगठित गर्ने र उनीहरुवाट संस्थाका नाममा पैसा संकलन गर्ने परम्परा पुरानो हो । हर्ताकर्ताले त्यहि पैसामा मोजमस्ती गरेको समाचार कति भेटिन्छन् । केहि नेपालीहरुले त विरामी नेपाली वा पिडित नेपालीको फोटो नेपालीको जमघट हुने स्थानमा राखेर पैसा संकलन गरेका उदाहरण पनि प्रशस्तै भेटिएका थिए । के ति पिडितले त्यो सवै पैसा पाउने गरेका छन् त ?

केहि नेपालीले गरेको गलत क्रियाकलापका कारण धेरै नेपालीहरु पिडित पनि वनेका छन् । वास्तविक पिडीतले पनि सहयोग नपाउने अवस्था आएको छ आजभोली । संघसस्थामा संगठीत गराउनुपूर्व नसोचिकन गरिएका कार्यले तिनै संघसंस्था प्रति वितृष्णा उत्पन्न भएका छन् । मैले यहाँ उठाउन खोजेको कुरा प्रवासका सवै संघसंस्था खराव र गलत नियतले संस्था बनाइन्छ भन्न खोजेको होइन । तर विचार नगरी संघसस्था खोलिनु, फोस्रो आडम्वरका लागि कसैले  संघसंस्था खोल्छ भने त्यसवारे विचार गरिनु जरुरी छ ।

केहि संघसंस्थाले राम्रो काम गरेका छन् । तिनलाई सहयोग पनि आएको छ । तर त्यसो भनिरहँदा ति संघसंस्थालाई कसले कसरी सहयोग गरेको छ त्यो पनि खुलाइनु जरुरी देख्छु । संघसंस्था वनाइनु वा त्यसमा काम गर्नेको मात्र प्रशंसा गरिनु अघि त्यसको स्रोत के हो त्यो पनि समाजका अघि छर्लङ्ग हुनु जरुरी छ ।

अत्यमा प्रवासमा वसेर मानविय क्रियाकलापमा संलग्न सवैले यो पनि वुझ्नु जरुरी छ कि प्रवासमा वनेका संघसंस्था सवै वरावरका, सवै एकै भूमिकाका नहुन पनि सक्छन् । कसैले स्वार्थप्रेरीत रुपमा संघसंस्था खडा गर्छ र त्यो संघसंस्थालाई मोहरा वनाएर गरिखाने भाँडो बनाउँछ भने पक्कै पनि सोच्नु पर्ने हुन्छ त्यो सेवा नभएर स्वार्थ हो जुन पछि पछिसम्म हाम्रै लागि घातक बन्न सक्छ ।

नेपाली पुगेको ठाउँमा संघसंस्था वन्नु स्वाभाविक भएपनि त्यस्ता संघसंस्थामा आवद्ध हुने सवालमा पनि आफुले वेलैमा सोच्नु पर्छ । कतै त्यो संस्थाका एक व्यक्तिका कारण पुरै संस्थाको गरिमा माथी आँच आउँछ भन्ने हेक्का राख्नु जरुरी हुन्छ ।

(मलेसियामा पत्रकारीता गरेका काफ्ले हाल नेपालमा रहेका छन्)

यो पनि पढ्नुहोस् मलेसियामा सुरक्षित हुन यी कुरामा ध्यान दिनुस्


फेसबुकबाट तपाईको प्रतिक्रिया

  • 1
  • 2
Prev Next

लागु भएन न्यूनतम ज्याला, आन्दोलन सुरु गर…

लागु भएन न्यूनतम ज्याला, आन्दोलन सुरु गर्ने ट्रेड युनियनको चेतावनी

काठमाडौं, मंसीर २०- गलैंचा उद्योग तथा निकाशीकर्ताले सरकारले बृद्धि गरेको न्यूनतम तलव उपलव्ध नगराएपछि त्यसको विरुद्धमा ट्रेड युनियनहरुले आन्दोलनको चेतावनी दिएका छन् । नेपाल ट्रेड युनियन महासंघ(जिफन्ट आवद्ध जुट गार्मेण्ट कार्पेट टेक्सटायल मजदुर युनियन, नेपाल तथा...

सुचना प्रविधि श्रमिकका लागि समस्या की अव…

सुचना प्रविधि श्रमिकका लागि समस्या की अवसर ?

काठमाडौं, मंसीर २- नेपाल र नेपाली श्रमिकका लागि बढ्दो सुचना प्रविधिको प्रयोग समस्या हो वा अवसर ? अनी वर्तमान अवस्थामा यसको प्रयोग कसरी भइरहेको छ अनी भविषयमा अव के होला त ? यस बारेमा नेपाल ट्रेड...

सामाजिक सुरक्षा योजनाको सुविधाको प्रस्ता…

सामाजिक सुरक्षा योजनाको सुविधाको प्रस्ताव तयार, एकडेढ महिनाभित्रै सूचिकरण सुरु गर्ने तयारी

काठमाडौं, भदौ २४- सामाजिक सुरक्षा कोषमा श्रमिक र रोजगारदाता सूचिकरणको काम अन्तिम चरणमा पुगेको छ । अव ढिलोमा एक डेढ महिना भित्रमै सूचिकरण सुरु गर्ने तयारीमा कोष पुगेको छ । कोषका कार्यकारी निर्देशक श्यामराज अधिकारीले सूचिकरणका...

आपूर्तिकर्ता मार्फत लिने श्रमको सूची बना…

आपूर्तिकर्ता मार्फत लिने श्रमको सूची बनाउन समिति गठन, कानूनमा नमिलेका कुरा मिलाइने

काठमाडौं, साउन ११- सरकारले कुन क्षेत्रको श्रममा आपूर्तिकर्ता मार्फत श्रमिक लिन पाउने भन्ने सूची बनाउने भएको छ । शुक्रवार श्रम रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयमा बसेको केन्द्रीय श्रम सल्लाहकार परिषदको बैठकले यसको सूची बनाउन कार्यदल नै...

साउन देखि १३ हजार ४ सय ५० भन्दा कम तलव द…

साउन देखि १३ हजार ४ सय ५० भन्दा कम तलव दिन नपाइने

काठमाडौं, असार २५- सरकारले नेपालमा कार्यरत श्रमिकको न्यूनतम ज्याला प्रतिमहिना १३ हजार ४ सय ५० तोकेको छ । यसैगरी साउन देखि दैनिक ज्याला ५ सय १७ तथा प्रतिघण्टा ज्याला रु ६९ भएको छ । रोजगारदाताहरु तथा ट्रेड युनियनहरुबीच...

यूनीप्रेस नेपालको चौथो महाधिवेशन सम्पन्न

यूनीप्रेस नेपालको चौथो महाधिवेशन सम्पन्न

काठमाडौं,  यूनियन अफ प्रेस एण्ड एलाइड वर्कस नेपाल (यूनीप्रेस)े को चौथो संघिय महाधिवेशन काठमाडौमा सम्पन्न भएको छ । महाधिवेशनले सुबर्णजंग सिजापतिको अध्यक्षतामा ३१ सदस्यीय नयाँ संघिय (केन्द्रिय) समिति सर्वसम्मत रुपमा चयन गरेको छ । समितिको सह-अध्यक्ष अर्जुन...

निर्माण मजदुर संघको नयाँ नेतृत्व चयन गर्…

निर्माण मजदुर संघको नयाँ नेतृत्व चयन गर्दै सकियो राष्ट्रिय भेला

  काठमाडौं,  अखिल नेपाल निर्माण मजदुर संघको पाँचौं राष्ट्रिय भेला सम्पन्न भएको छ । माओवादी केन्द्र निकटको अखिल नेपाल ट्रेड युनियन महासंघ आवद्ध निर्माणकर्मीहरुको सो संघको राष्ट्रिय भेलाले नयाँ नेतृत्व पनि चयन गर्यो । भेलाले संघको केन्द्रीय अध्यक्षमा...

जहाँ पुरुषलाई २५ प्रतिशत आरक्षण छ

जहाँ पुरुषलाई २५ प्रतिशत आरक्षण छ

काठमाडौं,  नेपालमा राज्यका निर्वाचित निकायहरुमा महिलाको प्रतिनिधित्व बृद्धिका लागि ३३ प्रतिशत आरक्षणको व्यवस्था छ । यहि व्यवस्थाका कारण पछिल्लो समयमा राज्यका निर्वाचित निकायहरुमा महिलाको प्रतिनिधित्वमा उल्लेख्य रुपमा बृद्धि भएको छ । केन्द्रीय तथा प्रादेशिक संसद तथा...