वर्तमान अन्तराष्ट्रिय परिस्थिति र श्रमिक वर्गका समस्या 

प्रेमल कुमार खनाल 

विश्वमा पुँजीवादी अर्थ व्यवस्थाभित्र आर्थिक सङ्कट गहिरिंदो छ । कठोर खालको श्रमिक विरोधी नीति विश्वव्यापी रूपमा अवलम्वन गरिएको छ । कम वा बढी होस्, सबै देशमा गहिरो आर्थिक मन्दी बढ्दै गएको छ । आर्थिक मन्दीका कारण बेरोजगारी सामान्य विषय झैं बन्दै गएको छ । थुप्रै व्यापारिक कम्पनीहरू बन्द हुने वा एक आपसमा गाभ्ने कार्य भइरहेको छ । उत्पादनशील क्षेत्रमा नयाँ लगानी बढ्न सकेको छैन । सार्वजनिक एवं निजी क्षेत्रमा आन्तरिक तथा बाह्य ऋणमा वृद्धि भएको छ । श्रमिकहरूमा कार्यबोझ बढ्दै गएको छ । न्यून आय, बढ्दो महङ्गी, व्यापारीकरणका कारण सर्वसाधारण जनताका लागि आधारभूत आवश्यकताका वस्तु प्राप्तिको विषय झन कठिनाइ बन्दै गएको छ । 

यो सँगै माग भन्दा बढी उत्पादन र उत्पादित वस्तुको विक्री नहुँदा उत्पन्न भएको आर्थिक सङ्कट र बजारको एकाधिकारका कारण नयाँ क्षेत्रमा लगानी बढ्न सकेको छैन । आर्थिक सङ्कटका कारण गरिबी झन सघन बन्दै छ । विश्व बैंकबाट प्रकाशित तथ्याङ्कले गरिबीका कारण प्रतिदिन १.९० डलर भन्दामाथि आम्दानी बढ्न नसकेको तथ्य उजागर गरेको छ । 

अहिले एसियामा ५५१ मिलियन, अफ्रिकामा ४३६ मिलियन, दक्षिण अफ्रिकामा १५ मिलियन, उत्तर अफ्रिकामा ५०९ मिलियन, युरोपमा ०.३ मिलियन, एसियन क्षेत्रमा ५०००० सङ्ख्यामा गरी झन्डै १५०० मिलियन सङ्ख्यामा गरिबी रहेको छ तर वास्तविक गरिबीको सङ्ख्या यो भन्दा बढी रहेको छ । १५–७४ उमेरका जनताका बिचमा ६१% मात्र रोजगारीमा संलग्न छन् र हरेक ३ मा १ जना १२ महिना नै बेरोजगारीको अवस्थामा रहेका छन् । 

श्रमिकहरु जसले दुःख कष्ट साथ श्रम गरेर आफ्नो आयबाट पुँजीको विकासका लागि कर बुझाउने  गर्दछन्, तर व्यवसायजन्य स्वास्थ्य र सुरक्षाका अभावमा प्रतिदिन कार्यस्थलमा ६३०० श्रमिकको मृत्यु भएको छ । यस्तो रेकर्ड वार्षिक रूपमा २.३ मिलियन पुगेको छ भने ३१७ मिलियन दुर्घटनाको सङ्ख्या पुगेको छ । 

आप्रवासीहरूको सङ्ख्या विगत १५ वर्षयता झन बढ्दै गएको छ । सन् २०१५ सम्ममा यो सङ्ख्या २४४ मिलियन पुगेको छ । यो सङ्ख्या सन् २००० को तुलनामा ४१ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । ६० मिलियन आप्रवासीहरू हिंसाजन्य शरणार्थी बन्न बाध्य भएका छन् । अफ्रिकी मुलुकबाट देश छोडेका बहुसङ्ख्यक आप्रवासीहरूको न्यून जीवनस्तरका कारण उनीहरूको जीवन अपेक्षादर ४७ देखि ६० मात्र छ प्रायः देशमा ५० वर्ष भन्दा कम उमेरको जीवन  अपेक्षादर रहेको छ । 

पुँजीवादी अर्थव्यवस्थाभित्रको आर्थिक सङ्कट विरोधाभाष रहेको छ, एकातिर आर्थिक सङ्कट गहिरिेदो छ, अर्काेतिर सीमित व्यक्ति र कम्पनीहरूले आर्जन गर्ने मुनाफाको दर एकाधिकारका कारण बढेको छ । सन् २०१४ को तथ्याङ्कमा ५०० भन्दा बढी कम्पनीहरूको मुनाफा १.५ बिलियन डलर पुगेको छ । विश्वव्यापी रूपमा विकसित देशको अर्थतन्त्रमा जिडिपी वृद्धि ३.४ प्रतिशतले घट्ने आई.एम.एफ.ले प्रक्षेपण गरेको छ । यसले गर्दा अमेरिकाको विकासको वृद्धिका गतिमा कमी, उपभोगमा कमी, स्थिर लगानीमा कमी र खुद निर्यातमा समेत कमी आउने र प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानीमा समेत १४ प्रतिशतले गिरावट आउने संयुक्त राष्ट्रसङ्घ, व्यापार तथा विकास कमिटीले प्रक्षेपण गरेको छ । 

नयाँ औद्योगिक क्रान्ति र डिजिटल अर्थ व्यवस्थाका नाममा अगाडि सारिएको “संरचनात्मक सुधार” “अन्वेषणका लागि सहयोग” “उदाहरणीय सार्वजनिक वित्त” जस्ता सुधारका सबै योजनाहरूले श्रमिकका अधिकारहरूलाई आक्रमण गरेका छन् । सुधारका कार्यक्रमले श्रमिकहरूको पार्टटाइम कार्यलाई सघन बनाउदैँ करारमा काम लगाउने अभ्यास बढ्दो छ । रोजगारीको सङ्ख्या सङ्कुचन हुँदै गएको छ । सार्वजनिक क्षेत्रका सेवाहरू – स्वास्थ्य, शिक्षा, ऊर्जा, यातायातका सेवाहरू निजीकरण भएका छन् । नयाँ प्रविधिको प्रयोग पुँजीपतिहरूको हितमा भइरहेको छ भने, श्रमिक वर्गमाथिको आर्थिक शोषण सघन बन्दै गएको छ । 

रणनीतिक लगानीका नाममा युरोपियन मुलुकमा ३५० मिलियन युरोपियन फन्डको रकम एकाधिकार समूहलाई फाइदा पुग्ने गरी लगानी गरिएको छ । बहुराष्ट्रिय निकायले विश्व बजारमा एकाधिकार बढाउँदै लगेका छन् । सन् २०१४ मा ७.९ ट्रिलियन डलर बराबरको मूल्य अभिवृद्धि भएको छ, जबकि यस्ता कम्पनीमा जम्मा ७५ मिलियन मात्र कामदार कर्मचारीहरू रहेका छन् । 

आर्थिक उदारीकरण वा सुधारका नाममा अगाडि सारिएका आर्थिक गतिविधिका उल्ेिलखित तथ्याङ्कले श्रमशक्तिको शाष्ोणको मात्रा बढाउँदै लगेको तथ्य उजागर भएको छ । आधारभूत आवश्यकताका वस्तु तथा सेवाहरू सर्वसाधारणको पहुँच भन्दा टाढा भएका छन् भने जनसङ्ख्याको ठुलो हिस्सा झन गरिबीको रेखामुनि धकेलिदै गएका छन् । 

यसैगरी विश्व साम्राज्यवादको आक्रमण र प्रतिस्पर्धाले विश्व बजारलाई नियन्त्रणमा लिने र नयाँ गठबन्धन गरेर देशको प्राकृतिक स्रोत, साधन र कच्चा पदार्थ आफ्नो नियन्त्रणमा लिने होडबाजीमा लागेका छन्, यसले गर्दा साम्राज्यवादीहरूभित्र पनि अन्तर विरोध बढ्दै गएको छ र नाटोको मध्यपूर्व र पूर्वी युरोपका मुलुकहरूमा हस्तक्षेप बढ्दै गएको छ । विश्व साम्राज्यवादले कानुनी शासन र प्रजातन्त्रका नाममा, आतङ्कवाद विरुद्धका नाममा प्राकृतिक स्रोत साधन हडप्न ती देशहरूमा प्रभुत्व कायम राख्न र नयाँ सीमा कायम राख्न कानुनी शासन र प्रजातन्त्रका नाममा, आतङ्कवाद विरुद्धका नाममा युके्रन, युगोस्लोभिया, अफगानीस्थान, इराक, सिरिया, लेवनान, लिविया र मालिमा मच्चाएको युद्ध आतङ्क र हस्तक्षेपले असङ्ख्य घटना घटाउनुका साथै विकासका पूर्वाधारहरूलाई ध्वस्त बनाउने काम गरेको छ । 

साम्राज्यवादीहरूकै आर्थिक सहयोग, तालिम र हतियारबाट विभिन्न आतङ्कवादी समूह बनाउने र विश्व स्तरमा आतङ्क फैलाउने र साम्राज्यवादी आक्रमणका माध्यमबाट ती देशहरूमा जनताको अधिकारमाथि दमन गर्ने कार्य भइरहेको छ । सोमाली, अफ्रिका र सुडानमा मच्चाइएको लामो गृहयुद्ध यसका उदाहरण हुन् । टर्कीमा हालै भएको घटनामा साम्राज्यवादीहरू बिचको अन्तद्र्वन्द्व नै हो र यसको प्रभाव मध्यपूर्व हुँदै सिंगो क्षेत्रमा फैलिने छ, सिरियाका जनता साम्राज्यवादी हस्तक्षेपले प्रताडित भएका छन् । 

साम्राज्यवादीहरूको मुख्य प्रतिस्पर्धाको मुख्य जग भनेकै ट्रान्स एटलान्टिक व्यापार तथा लगानी साझेदारी को सम्झौता रहेको छ । यो सम्झौता अमेरिका र युरोपियन युनियनका विच भएको छ । यो सम्झौताको आर्थिक योजना भनेकै एकीकृत एटलान्टिक बजार निर्माण गरेर दुवै देशको पुँजीवादी अर्थतन्त्रलाई एकाधिकारका माध्यमबाट बलियो बनाउँदै वित्तीय नाटोको नयाँ समूह बनाउने योजनासँग केन्द्रित छ । वास्तवमा यस सम्झौताले आर्थिक कारोवार र सट्टेवाजी गर्ने भए पनि यो अमेरिकाको हस्तक्षेप गर्ने केन्द्रीय रणनीतिसँग सम्बन्धित रहेको छ । 

साम्राज्यवादको हस्तक्षेप र हिंसा बढ्दै गएको छ, तर दुर्भाग्यबस यलो टे«ड युनियनको नेतृत्वले चाहिँ साम्राज्यवादी नीतिका सामु आत्मसमर्पण गरिरहेको छ । उनीहरूले साम्राज्यवादी अमेरिका र युरोपियन युनियनको आर्थिक असमानताको नीतिको रक्षा गरिरहेका छन् । यलो टे«ड युनियनको नेतृत्वले वुर्जुवा वर्गले श्रमिक वर्गलाई दास बनाउने नीतिको कार्यान्वयन गर्न सहयोग पु¥याउँदै मलजल गर्ने काम गरेका छन् । यी सबै अप्रजातान्त्रिक समूह शक्तिको साझा उद्देश्य भनेकै सबै देशहरूको स्रोत र साधनमा कब्जा जमाउने रहेको छ । 

विश्व टे«ड युनियन महासङ्घ स्पष्ट नीतिका साथ विश्व साम्राज्यवादको डटेर मुकाविला गर्दै आएको छ । र अमेरिकाको साम्राज्यवाद र उसका पिछलग्गुहरूका विरुद्ध सङ्घर्षरत जनताका पक्षमा रहदै आएको छ र जनताले आफ्नो भाग्य र भविष्यको फैसला आफैँ गर्न पाउने अधिकारका पक्षमा उभिदै आएको छ र नाटोको विघटनको जोडदार माग गर्दै आएको छ ।

(खनाल विश्व टे«ड युनियन महासंघका प्रेसीडेन्सीयल काउन्सील सदस्य हुन)

छोरो परदेशमा बेपत्ता, आमा रुन्छिन् घरमा 


फेसबुकबाट तपाईको प्रतिक्रिया

  • 1
  • 2
Prev Next

यस्तो छ नयाँ श्रम ऐन(ऐन सहित)

यस्तो छ नयाँ श्रम ऐन(ऐन सहित)

काठमाडौं, असोज २७- श्रमिकलाई सामाजिक सुरक्षा सहितको श्रम ऐन २०७४ यसअघिको श्रम ऐन, २०४८ भन्दा धेरै कुरामा श्रमिक मैत्री देखिएको छ । सञ्चयकोष, उपादान लगायतका विषयमा नयाँ श्रम ऐनले प्रष्ट व्यवस्था गरेको छ । यसैगरी नयाँ ऐनले...

१५ हजारको जागिर नपाएका लामिछाने महिनामै …

१५ हजारको जागिर नपाएका लामिछाने महिनामै डेढ लाख कमाउँदै

  निमदत्त सुवेदी, पोखरा  पढाइ सकेपछि जागिर खोज्न निक्कै भौतारिए सूर्यप्रसाद लामिछाने। पोखरा–लेखनाथ महानगरपालिका–३१ बेगनासतालका उनले जति प्रयत्न गरे पनि जागिर पाउन सकेनन्। अन्तत उनी निष्कर्षमा पुगेः मौरी पालन गर्ने। १५ हजार रुपैयाँको जागिर खोज्दै हिँडेका लामिछाने अहिले...

श्रम विधेयक संसदबाट पारीत

श्रम विधेयक संसदबाट पारीत

  काठमाडौ– व्यवस्थापिका संसदले श्रम विधेयक पारीत गरेको छ । संसदको शुक्रवारको बैठकले सो विधेयक पारीत गरेको हो । विगत लामो समयसम्म छलफल भई संसदको अन्तराष्ट्रिय सम्वन्ध तथा श्रम समिति हुँदै सो विधेयक संसदको बैठकमा पुगेको...

रोजगारी पाउनु भएन ? अवशर छन्

रोजगारी पाउनु भएन ? अवशर छन्

काठमाडौं- तपाई कामको खोजीमा हुनुहुन्छ ? तर पाउनु भएको छैन ? उपाय धेरै छन् शहरमा । शहरमा युवाका लागि तालिम दिने संस्थामा जानुभयो भनें तपाईका लागि उपयुक्त तालिम र तालिमपछि रोजगारी पाइन सक्छ । यसरी नै...

सीप हुनेलाई स्ववदेशमै छ रोजगारी 

सीप हुनेलाई स्ववदेशमै छ रोजगारी 

  काठमाडौं- भक्तपुरका रमेश बाखु हाउस वायरिङ्गको काम गरेर महिनामा १५ हजार बचत गर्छन् । उनले यस्तो काम थालेको एक बर्ष मात्र भयो । ‘बिजुलीको काम सधैं नहुनसक्छ, तर कहिलेकाँहि त मारामार हुन्छ ।’ उनी भन्छन्...

यातायात मजदुरले गरे चुनाव जित्ने सदस्यला…

यातायात मजदुरले गरे चुनाव जित्ने सदस्यलाई सम्मान 

काठमाडौं– नेपाल यातायात स्वतन्त्र मजदुर संगठन, मकवानपुर जिल्ला कमिटिको आयोजनामा हेटौंडामा स्थानिय निकायको निर्वाचनमा यातायात क्षेत्रबाट निर्वाचित जनप्रतिनिधिहरुलाई बधाई तथा शुभकामना कार्यक्रम आयोजना गरियो ।  कार्यक्रमका प्रमुख अतिथी संगठनका केन्द्रीय उपाध्यक्ष अर्जुन अर्यालले निर्वाचित जनप्रतिनिधिहरुलाई खादा...

टैंकर मजदुर आन्दोलनमा, अनिश्चितकालिन हड्…

टैंकर मजदुर आन्दोलनमा, अनिश्चितकालिन हड्तालको चेतावनी 

काठमाडौं- नेपाल आयल निगम लिमिटेडले पेट्रोलियम पदार्थ ढुवानी विनियमावली २०७३ जारी गरेर टेंकर मजदुर तथा स्वरोजगार मजदुरहरुलाई पेशाबाट विस्थापीत गर्न खोजेको भन्दै त्यसको विरोधमा टैंकर मजदुरहरु आन्दोलित भएका छन् । नेपाल यातायात स्वतन्त्र मजदुर संगठन टेंकर...

श्रमिकका छोराछोरीलाई छात्रबृत्ति, उत्कृष…

श्रमिकका छोराछोरीलाई छात्रबृत्ति, उत्कृष्ट यूनियनलाई पुरस्कार

काठमाडौं-नेपाल स्वतन्त्र होटल, क्यासिनो तथा रेष्टुरेण्ट मजदुर यूनियन(नेस्वहोमयू) को ३६ औं स्थापना दिवस भव्य कार्यक्रमका साथ मनाइएको छ । ३६ औं स्थापना दिवसका अवशरमा केक काटिएको थियो भनें उत्कृष्ट तथा सर्वोत्कृष्ट यूनियनहरुलाई पुरस्कार तथा माधव...